FAQ

Een overzicht van de meest gestelde vragen over 'zonder geld naar de huisarts'.

Het derdebetalerssysteem bestaat al, waarom moet er dan iets veranderen? De huisarts is toch het best geplaatst om de financiële situatie van zijn patiënten in te schatten? Als hij inschat dat een derdebetalersregeling nodig is, kan hij die toepassen, ook nu al. Waarom dan gaan verplichten en/of veralgemenen?

  • Vandaag maakt nog steeds 1 op de 2 patiënten die recht heeft op de derdebetalersregeling, er geen gebruik van.(1) Sommigen kennen de mogelijkheid niet, anderen durven het niet te vragen. Een systeem voor iedereen maakt de drempel tot de regeling veel lager.
  • Een conservatieve groep huisartsen is tegen een verplichting of veralgemening van het derdebetalerssysteem. Zij vinden dat het een gunst is die de huisarts aan de bevolking in nood aanbiedt.(2)Maar velen zijn het niet eens met die visie op de rol van de huisarts. Gezondheid is een recht voor iedereen. Een toegang zonder drempels tot goeie zorg moet dus gegarandeerd zijn en mag niet afhangen van een gunst van de een voor de ander.
  • Ook Domus Medica vindt niet dat het aan de huisarts is om zich hiermee bezig te houden: "Het is niet de taak van de huisarts om de maatschappelijk assistent van iedere patiënt te zijn en een financiële doorlichting van zijn of haar patiënten uit te voeren." (3)

Leidt 'zonder geld naar de huisarts' niet tot administratieve overlast voor de huisarts? Die kreunt nu al onder de regeltjes en administratie. En door de vertraagde terugbetaling moet de huisarts vaak lang op zijn verloning wachten.

  • In dit digitaal tijdperk kunnen ziekenfondsen en RIZIV veel efficiënter en direct elektronisch de betalingen regelen. De ziekenfondsen betalen elektronisch onmiddellijk aan de huisarts via MyCareNet. Dat is een elektronisch en digitaal communicatieplatform dat het RIZIV wil toegepast hebben bij alle huisartsen voor 1 juli 2015. Vanaf dan wordt via dit systeem de derde-betaler automatisch toegepast voor 1,9 miljoen Belgen met verhoogde tegemoetkoming.
    Het is een uitdaging voor het RIZIV en de ziekenfondsen om dit systeem vlot en performant te implementeren. Maar technische problemen is geen kwestie van technische tekorten maar van politieke wil. Als het werkt, is het een opportuniteit om het systeem te veralgemenen.
  • Eenzelfde universeel systeem voor iedereen zal het voor iedereen juist administratief simpeler. Geen uitzonderingen meer, één betalingssysteem voor iedereen.
  • Bij zonder geld naar de huisarts hoeft deze geen prestatiebriefjes meer te schrijven of tijd te verspillen voor afrekening. Zulke vermijdbare handeling neemt nu gemiddeld anderhalve minuut in beslag, 10% van de consultatietijd. De patiënt hoeft geen geld meer mee te brengen, of met een briefje voor terugbetaling naar zijn ziekenfonds te lopen.
  • Ook het Witboek van RIZIV en Dokters van de Wereld schuift dit argument van administratieve vereenvoudiging naar voren om te pleiten voor een veralgemening.(4)

Waarom veralgemenen? Laat wie het kan betalen, betalen. En maak het gratis voor wie het nodig heeft. Probleem van toegankelijkheid is een probleem van armen. Gaat de maatregel van 1 juli met de verplichte derde betalersregeling voor patiënten met verhoogde tegemoetkoming al niet veel oplossen?

  • Een selectief beleid voor zij die het moeilijk hebben, leidt vaak tot stigmatisering, ook in de gezondheidszorg. Zullen patiënten durven klacht indienen tegen hun huisarts als die weigert om derdebetaler toe te passen? Het heeft een aantal risico's voor de noodzakelijke arts-patiënt vertrouwensrelatie. Het is één van de belangrijkste redenen waarom armoede-organisaties, zowel als het patiëntenplatform pleiten voor een veralgemening van de derde betaler. (5)
  • Recent publiceerde het medisch vaktijdschrift Huisarts Nu onderzoek naar redenen waarom patiënten een bezoek aan de huisarts uitstellen. Twee vaststellingen doen hen besluiten dat de huidige derde-betaler niet genoeg is en dat een veralgemening nodig is: 1) Ondanks hun vertrouwensrelatie met de huisarts blijken patiënten het moeilijk te vinden zelf hun financiële moeilijkheden ter sprake te brengen tijdens een consult. 2) Het uitstelgedrag manifesteert zich meer en meer in groepen die voorheen niet als risicovol aanzien werden.(6)
  • Om het standpunt van de tegenstanders te verdedigen merkt Dr. Rufij Baeke van het Syndicaat Vlaamse Huisartsen (SVH) op: "Wat als een patiënt net een faillissement had? Te vroeg voor het Riziv om dat al te weten, maar toch wil ik niet dat hij remgeld betaalt." Een terecht voorbeeld. Maar bewijst dit niet net dat een universeel systeem veel beter is? Ook de Belgische Vereniging van ArtsenSyndicaten (BVAS) is tegen een verplichting of veralgemening: "Waarom al die ophef? Misschien passen niet alle artsen de derde-betaler toe, maar de patiënten kunnen wel gemakkelijk degenen terugvinden die het wel doen." Laat dat nu net het probleem zijn. Bij selectieve maatregelen loert het gevaar van tweesnelhedengeneeskunde om de hoek. Huisartsen voor rijken en huisartsen voor armen, is dat waar we naartoe willen? (7)
  • Sociale programma's voor armen is een nobel initiatief, maar de geschiedenis heeft getoond dat de beste bestrijding van armoede gebeurt door de universele solidariteit van onze sociale zekerheid. De kosten voor de huisarts worden betaald door onze ziekteverzekering. Deze wordt gefinancierd via sociale zekerheidsbijdragen én belastinggeld, beiden solidaire herverdelingsmechanismen. De zwaarste schouders dragen de zwaarste lasten en wie het meeste behoeften heeft zal ook beroep kunnen doen op de meeste middelen. Dat vermindert de ongelijkheid, tenminste in de toegang tot de huisartsgeneeskunde.
    "Albert Frère moet zijn huisarts zelf betalen", zei voormalig minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx en huidig minister Maggie De Block herhaalde: "Moet Bill Gates lager tarief krijgen als hij chronisch ziekt wordt?". Inderdaad universele solidariteit veronderstelt dat Albert Frère en Bill Gates ook gratis naar de huisarts moeten kunnen. Maar ze moeten wel netjes hun belastingen betalen.(8)

Allemaal goed en wel, maar er is geen geld. Wie gaat dat betalen?

  • Het totale bedrag aan remgelden voor consultaties en huisbezoeken bedraagt 170 miljoen euro per jaar. Dat is 15 procent van het budget voor de huisartsen en 0,6 procent van het totale RIZIV budget. Onbetaalbaar? Een kwestie van keuzes.
  • Zonder geld naar de huisarts is ook kosteneffectief omdat het relatief weinig kost en veel opbrengt. Deze kost wordt bovendien terugverdiend door het terugdringen van het huidige vermijdbare tijdsverlies, administratie en rompslomp bij de huisarts, de patiënt, de ziekenfondsen en de ziekteverzekering. Door het meer rationaal gebruik van de tweede lijn en van de spoeddiensten. En tenslotte door de winst aan continuïteit van zorg, aan therapietrouw en aan preventie. Zo bleek uit de nationale gezondheidsenquête het aantal jongeren dat zich jaarlijks preventief laat controleren bij de tandarts spectaculair steeg van 63% naar 80%, dankzij de volledige terugbetaling tot 18 jaar.(9)

5. Gratis bestaat niet. Mensen moeten zich bewust blijven van de hoge kost van onze gezondheidszorg. Zal ‘Zonder geld naar de huisarts’ niet leiden tot overconsumptie en onnuttige consultaties?

  • Moet alles wat kostbaar is, ook kostelijk zijn? Huisartsgeneeskunde is geen kwestie van luxe, maar van noodzaak voor iedereen. Naar de huisarts gaan is nog altijd iets anders dan een auto kopen. Het is niet omdat de prijs daalt dat de vraag daarom stijgt. Of zoals Ilse Weeghmans, de directeur van het Patiëntenplatform verwoordde: "Een patiënt gaat toch niet voor zijn plezier in de wachtzaal zitten."
  • Dat gratis huisartsgeneeskunde leidt tot overconsumptie, werd in het verleden al door studies weerlegd. Een studie van het Kenniscentrum vergeleek 7 jaar geleden al de kost van het forfaitair systeem (waar patiënten vandaag al niets betalen) en het klassiek systeem. Ze concludeerde dat het eerste niet duurder was dan het tweede. De studie stelde vooral vast dat het leidde tot minder kosten elders. Het vergroten van de toegankelijkheid van de huisarts leidde er niet tot meer onnodige consultaties, maar net tot minder onnodige raadplegingen bij de specialist, minder onnodige onderzoeken, en minder onnodige geneesmiddelen. (10)
  • Uit de zopas gepubliceerde nationale gezondheidsenquête blijkt dat personen met een vaste huisarts gemiddeld per jaar 4,2 maal hun huisarts contacteren als die solo werkt, 4,0 bij een groepspraktijk en 4,3 bij een multidisciplinair wijkgezondheidscentrum met gratis toegang. Na correctie voor leeftijd, geslacht, opleiding, gewest en gezondheidstoestand zijn deze gemiddelden niet significant verschillend. (11)
  • Je kan niet van patiënten verwachten dat ze zelf het onderscheid kunnen maken tussen wat een nuttige en wat een onnuttige consultatie is. Daarvoor dient net de huisarts, die hiervoor 7 jaar gestudeerd heeft. Wie de drempels dus verhoogt om onnuttige consultaties te vermijden, zal zowel de onnuttige als de nuttige afremmen. Dat blijkt uit veel evidentie, samengevat in het rapport van het Expert Panel van de Europese Commissie. (12)
  • Vandaag in België is ondergebruik van de huisarts trouwens veel groter dan overgebruik. Dat blijkt uit de studie van de Europese commissie die aantoont dat op één jaar tijd in ons land 900.000 mensen hun bezoek aan de huisarts uitstellen om financiële redenen.
    Een studie van de Socialistische Mutualiteiten volgde het consultatiegedrag van patiënten voor en na het mogelijk worden van het derdebetalersysteem. Bij zij die in aanmerking komen voor een verhoogde tegemoetkoming, steeg het aantal consultaties per jaar van 3,2 naar 5,3, een duidelijk bewijs dat financiële drempels leiden tot onderconsumptie van onze zorg. (13)
  • Ook de Fact Checker van de VRT toonde aan dat er geen reden is om overconsumptie te vrezen. Zij staven hun conclusie vooral door het feit dat in andere landen van Europa waar het gratis is, mensen niet noodzakelijk veel meer dan bij ons naar de huisarts gaan. (14)
  • Eventuele misbruiken van zowel de huisarts als de patiënt zou door de elektronische uitbetaling en verwerking van gegevens makkelijker opgespoord en gecorrigeerd kunnen worden. Die elektronische monitoring en evaluatie is bovendien ook nuttig om de kwaliteit van zorg te verbeteren.
  • Wanneer er misbruik door de patiënt is, zijn er ook andere middelen dan financiële om die aan te pakken. In onze praktijken van Geneeskunde voor het Volk, waar patiënten al meer dan 40 jaar niet betalen, zijn we er nochtans ook in geslaagd het aantal huisbezoeken te beperken. Door te luisteren naar de verwachtingen van de patiënt en door duidelijke regels af te spreken. Een onderzoeksproject in de praktijk van Hoboken werd zelfs gepubliceerd: dankzij een bewuste politiek daalde het aantal huisbezoeken er in drie jaar tijd van 1107 naar 687. Is geld echt de enige effectieve manier om het gedrag van een patiënt te sturen? (15)

Bronnen

  1. Le tiers payant social. Studie Socialistische Mutualiteiten: http://brudoc.be/fr/opac_css/doc_num.php?explnum_id=89
  2. Verplichte derdebetalersregeling: een dreiging voor de vertrouwensrelatie met de patiënt. Persbericht vijf artsenverenigingen. http://www.vlaamsartsensyndicaat.be/nieuwsbericht/verplichte-derdebetalersregeling-een-dreiging-voor-de-vertrouwensrelatie-met-de
  3. Derdebetalersregeling: de doos van Pandora? Persbericht Alliantie Artsenbelang – Domus Medica: http://www.aadm.be/nl/jaggyblog?view=entry&id=20
  4. Toegang tot de gezondheidszorg: onze aanbevelingen voor een inclusiever gezondheidssysteem. Witboek RIZIV en Dokters van de Wereld: http://www.inami.fgov.be/nl/publicaties/Paginas/toegang-gezondheidszorg-aanbevelingen-inclusiever-systeem.aspx#.VUR9LSusXLQ
  5. Derdebetalersregeling bij de huisarts, automatisch en voor iedereen! Persbereicht Vlaams Patiëntenplatform, Gezinsbond en Netwerk Tegen Armoede: http://vlaamspatientenplatform.be/blogs/persbericht-derdebetalersregeling-bij-de-huisarts-automatisch-en-voor-iedereen-1
  6. Dokter, ik kom volgende week (want nu heb ik geen geld). Huisarts Nu 2015: http://www.domusmedica.be/documentatie/huisartsnu/archief/2015-jg-44/nr-44-1/5825-dokter-ik-kom-volgende-week.html
  7. Waarom kan de huisarts niet gratis zijn? Opinie Sofie Merckx en Tim Joye: http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/opinieblog/opinie/1.2315443
  8. Zonder geld naar de huisarts: Voor iedereen of enkel voor de armen? Opinie Dirk Van Duppen
  9. Meer dan 95 procent patiënten tevreden over zorg door huisarts en specialist: http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.2235516
  10. De twee financieringssystemen van de huisarts kosten evenveel en geven dezelfde zorgkwaliteit. Rapport Federaal Kenniscentrum (KCE 85A): https://kce.fgov.be/nl/press-release/de-twee-financieringssystemen-van-de-huisarts-kosten-evenveel-en-geven-dezelfde-zorgkw#.VUSOcyusXLQ
  11. Gezondheidsenquête 2013. Rapport 3: Gebruik van gezondheids- en welzijndsdiensten.: https://his.wiv-isp.be/nl/Gedeelde%20%20documenten/GP_NL_2013.pdf
  12. Definition of a frame of reference in relation to primary care with a special emphasis on financing systems and referral systems. Rapport Expert Panel on effective ways of investing in health: http://ec.europa.eu/health/expert_panel/consultations/primarycare_en.htm
  13. Le tiers payant social. Studie Socialistische Mutualiteiten: http://brudoc.be/fr/opac_css/doc_num.php?explnum_id=89
  14. Fact check: Klopt het dat een gratis bezoek aan de huisarts leidt tot overconsumptie?: http://deredactie.be/permalink/2.38497?video=1.2309379
  15. De arts aan huis of de patiënt naar de praktijk? Huisarts Nu 2012: http://www.domusmedica.be/onderzoek/huisartsnu/archief/2011-jg-40/3956-de-arts-aan-huis-of-de-patient-naar-de-praktijk.html

© 2015 Médecine pour le Peuple / Geneeskunde voor het Volk

Language